Ders Çalışıyorum Ama Aklımda Kalmıyor: Nedenler ve Gerçek Çözümler

Pek çok öğrencinin ders çalışma yöntemi aslında şundan ibarettir: kitabı açmak, sayfaları gözden geçirmek, bazen altını çizmek ve sayfayı geçmek. Bu yönteme pasif okuma diyoruz. Pasif okuma sırasında gözleriniz harfleri görür, ama beyin o bilgiyi aktif olarak işlemez.

Bunu test etmek çok kolaydır: Şu an okuduğunuz bir sayfayı bitirin, kitabı kapayın ve ne okuduğunuzu anlatmaya çalışın. Çoğu öğrenci birkaç cümle sonra susar. Çünkü okurken beyin devreye girmemiştir.

"Altı çizili bir sayfa, içeriği öğrendiğinizin değil; o içeriği görmüş olduğunuzun kanıtıdır."

Telefonunuz masanın üzerinde, bildirimler geliyor, bir kulağınız müzikte, bir gözünüz ekranda. Bu ortamda okuduğunuz her şey yüzeysel işlenir. Beyin bir konuya tam olarak odaklanamadan bilgiyi derinlemesine kaydedemez.

Araştırmalar, her dikkat kesilmesinin ardından beynin eski odak seviyesine dönmesinin ortalama 20 dakika sürdüğünü gösteriyor. Eğer her 10 dakikada bir telefona bakıyorsanız, aslında hiçbir zaman gerçek odak seviyesine ulaşamıyorsunuz demektir.

Bir konuyu bir kez çalışıp sınava kadar bir daha bakmamak, öğrenmenin en yaygın ve en büyük hatasıdır. Beyin, yalnızca bir kez gördüğü bilgiyi zamanla siler. Bilginin kalıcı hale gelmesi için onu doğru aralıklarla tekrar etmek gerekir.

Buna "aralıklı tekrar" diyoruz. Bugün öğrendiğiniz bir konuyu 1 gün sonra, sonra 3 gün sonra, sonra bir hafta sonra tekrarlarsanız, o bilgi uzun süreli belleğinize çok daha sağlam yerleşir. Bu yöntemi kullanan öğrenciler aynı konuya çok daha az zaman harcayarak çok daha iyi sonuç alıyor.

Gece geç saate kadar ders çalışıp erken kalkmak, hem sezgisel hem de yaygın bir hatadır. Çünkü beyin bilgiyi uyku sırasında işler ve uzun süreli belleğe aktarır. Az ya da kalitesiz uyuduğunuzda, gün içinde çalıştığınız bilgilerin büyük bölümü kalıcı hale gelmeden silinir.

Geç saate kadar çalışmak ve sonra az uyumak, gün içindeki çalışmayı büyük ölçüde boşa çıkarır. Günde 5 saat uyuyarak 8 saat çalışmak, 7 saat uyuyarak 5 saat çalışmaktan çok daha az verimlidir.

"Uyku, tembellerin lüksü değil; öğrenmenin zorunlu tamamlayıcısıdır. Gece çalışırken beyniniz yorulur; uyurken öğrenir."

Bu belki de en sinsi nedendir. Bir konuyu okurken her şey tanıdık gelir, "bunu biliyorum" hissi uyanır ve sayfayı geçersiniz. Oysa tanımak ile bilmek çok farklı şeylerdir.

Tanımak, o bilgiyi başkasından gördüğünüzde "evet, bunu görmüştüm" diyebilmektir. Bilmek ise o bilgiyi kaynaksız, kendi başınıza üretebilmektir. Çoğu öğrenci ezber çalışırken sadece tanıma düzeyinde kalır. Sınav soruları ise üretme düzeyini test eder.

Bir oturumda 5 farklı konuyu çalışmak, hiçbirini öğrenmemek demektir. Beynin bilgiyi işleme kapasitesi sınırlıdır. Aynı anda çok fazla bilgi geldiğinde hiçbiri derinlemesine işlenemez; hepsi yüzeysel geçer ve silinir.

Sınav öncesi gece tüm konuları bir kez daha okumaya çalışmak da bu yüzden işe yaramaz. O gece okunan her şey, kapasiteyi aşan yeni bilgiler olarak gelir ve ertesi sabaha kadar silinir.

• Her oturumda tek bir konuya odaklanın ve onu gerçekten anlayın.
• Bir konuyu bitirmeden diğerine geçmeyin; "yarım bırakıp dönmek" hafızayı zorlar.
• Günde maksimum 3-4 farklı konu çalışın; daha fazlası verimi düşürür.
• Sınav öncesi gece yeni konu çalışmak yerine, öğrendiklerinizi gözden geçirin.